Co wolnomularze mają wspólnego z templariuszami? Nic, co dałoby się udokumentować, a ta opowieść ma datę urodzin, którą można wskazać
To uczciwe pytanie i zasługuje na prostą odpowiedź
Ludzie pytają o to ciągle i mają ku temu dobry powód: na tym wzgórzu stoi zamek templariuszy, na każdej ścianie są krzyże, a internet od dwóch stuleci mówi im, że jedno łączy się z drugim. Nikt nie zasługuje na szyderstwo za to, że przyjechał z tym w głowie. To, co następuje, to to, co źródła naprawdę ustalają, a najbardziej przydatne poprawki w nim pochodzą od organizacji masońskich mówiących o sobie.
Skąd naprawdę pochodzi masoneria
Strona historyczna Zjednoczonej Wielkiej Loży Anglii mówi, że teorie sięgają od „starożytnych budowniczych po średniowiecznych kamieniarzy”, po czym przesądza:„powszechny konsensus wśród badaczy masonerii jest taki, że tkwią one w średniowiecznych kamieniarzach, którzy budowali nasze zamki i katedry”, a wczesnych wolnomularzy „kształtowały legendy, obrazy i obyczaje średniowiecznych kamieniarzy”.
Zapis dokumentalny zaczyna się w Szkocji. William Schaw, Warden General i Principal Master of Work to the Crown w Szkocji, wydał w latach dziewięćdziesiątych XVI wieku przepisy znane jako Statuty Schawa, z których drugi zbiór nakazywał lożom zatrudnić notariusza jako sekretarza i zapisywać swoje czynności, i dlatego w ogóle istnieje zapis. Pierwsze odnotowane przyjęcie osób niebędących kamieniarzami do loży miało miejsce w Edynburgu w latach trzydziestych XVII wieku; inicjacja sir Roberta Moraya, najwcześniejsza na ziemi angielskiej, następuje w latach czterdziestych, a Eliasa Ashmole'a w Warrington kilka lat później. The Constitutions of the Free-Masons, zredagowane przez prezbiteriańskiego duchownego Jamesa Andersona, ukazują się w latach dwudziestych XVIII wieku.
Standardowa praca naukowa niesie tezę w podtytule: The Origins of Freemasonry: Scotland’s Century Davida Stevensona, a stulecie, o które chodzi, to to od Statutów Schawa do lat tuż przed pierwszą Wielką Lożą. Okres kształtowania jest szkocki i zaczyna się prawie trzysta lat po rozwiązaniu templariuszy.
A moment założenia, który instytucja sama sobie przypisuje, jej własnymi słowami: „W dzień św. Jana, 24 czerwca 1717, cztery londyńskie loże, które istniały od jakiegoś czasu, zebrały się w tawernie Goose and Gridiron na cmentarzu przykatedralnym św. Pawła, ogłosiły się Wielką Lożą i wybrały Anthony'ego Sayera na pierwszego Wielkiego Mistrza. Była to pierwsza Wielka Loża na świecie.” Zwróć uwagę, czego ta strona nie zawiera: templariusze nie są na niej wymienieni w ogóle.
Luka jako odejmowanie
| Od | Do | Luka |
|---|---|---|
| Vox in excelso rozwiązuje templariuszy, 1312 | Pierwsza Wielka Loża, 1717 | Czterysta pięć lat |
| Jacques de Molay spalony, 1314 | Oracja Ramsaya, 1736/37 | Ponad cztery stulecia |
| Vox in excelso, 1312 | Oracja Ramsaya, 1736/37 | Czterysta dwadzieścia pięć lat |
| Oracja Ramsaya, 1736/37 | Wyrzeczenie się w Wilhelmsbad, 1782 | Czterdzieści pięć lat |
| Początek budowy Charoli, 1160 | Pierwsza Wielka Loża, 1717 | Pięćset pięćdziesiąt siedem lat |
Przeczytaj dwa ostatnie wiersze razem: twierdzenie to pojawiło się cztery i ćwierć wieku po rozwiązaniu zakonu, a jego własni zwolennicy porzucili je czterdzieści pięć lat później.
To, co mieści się w tej czterystuletniej luce, jeśli chodzi o dokumenty, to nic. Nie dowody, które zważono i uznano za niewystarczające, ale po prostu żadnego ciągłego łańcucha jakiegokolwiek rodzaju między rozwiązaniem templariuszy a lożami masońskimi lat trzydziestych XVIII wieku.
Ramsay nie wspomniał o templariuszach, i mówi to sama organizacja masońska
To najmocniejszy pojedynczy punkt na tej stronie. Oracja Andrew Michaela Ramsaya, tekst z 1736/37, który istnieje w wersji rękopiśmiennej i drukowanej, to dokument, który zwykle obwinia się o całą ideę. Mówi on: „Nasi przodkowie, krzyżowcy, zebrani ze wszystkich stron chrześcijaństwa w Ziemi Świętej.” Krzyżowcy. Nie templariusze.
Gorzej dla legendy: jedyny zakon, który Ramsay faktycznie wymienia, to inny. „Jakiś czas później nasz Zakon zawarł zażyłą unię z Rycerzami św. Jana z Jerozolimy.” Rycerze św. Jana to joannici (szpitalnicy), zakon, który w 1312 roku otrzymał majątek templariuszy, i ich rywale w tej opowieści. Templariusze nie są wymienieni w tekście nigdzie.
Ryt Szkocki masonerii mówi to samo własnymi słowami: „Z czasem ‘krzyżowcy’ Ramsaya przeobrazili się w templariuszy”, już po nim, za sprawą późniejszych teoretyków. A co do tego, skąd się zaczyna cała idea rycerska, jego wniosek brzmi, że wobec braku najmniejszej wskazówki o jakimkolwiek rycerskim związku z masonerią przed oracją „palma pierwszeństwa należy się Oracji Ramsaya”.
Dokument założycielski idei „masoni wywodzą się od rycerzy krzyżowych” wymienia joannitów. Templariuszy podstawili do opowieści później inni ludzie, a mówi ci o tym organizacja masońska, we własnej publikacji.
Skąd naprawdę pochodzi wersja templariańska
Baron Karl Gotthelf von Hund. Wprowadził w Niemczech nowy „szkocki” ryt, przemianował go na Masonerię Zreformowaną, a potem, od lat sześćdziesiątych XVIII wieku, na Ryt Ścisłej Obserwancji. Miał być rzekomo kierowany przez „Nieznanych Przełożonych”. Von Hund twierdził, że w latach czterdziestych XVIII wieku wysoko postawieni jakobici w Paryżu przyjęli go do Zakonu Świątyni; po nieudanym powstaniu w połowie tej dekady odtworzył rytuały z pamięci i założył swój ryt, który głosił mit założycielski, że „masonerię zapoczątkowali templariańscy uchodźcy”.
Twierdzenie ma więc autora, dekadę i motyw. To nie starożytna tradycja, która ponownie wypłynęła; to ryt oparty na rytuałach, które ktoś twierdził, że pamięta, upoważniony przez przełożonych, których nikt nigdy nie spotkał.
A wolnomularze sami go porzucili, w 1782
Na konwencie w Wilhelmsbad delegaci „wyrzekli się swojego templariańskiego pochodzenia (nie jednomyślnie) i dali lożom większą samorządność, w wyniku czego zakon uległ rozdrobnieniu, a loże przyjęły w ciągu kilku następnych lat inne rytuały”. Druga relacja z tego samego zebrania: konwent „ostatecznie zgodził się, że masoneria nie miała żadnego związku z templariuszami”.
Nie jednomyślnie, jak mówi sama relacja. Niektórzy delegaci się nie zgodzili. Tak wygląda uczciwa relacja z głosowania i jest bardziej przekonująca niż uporządkowana.
Pozostałe dwie wersje i kto na nie odpowiedział
- Templariusze pod Bannockburn. James Burnes, piszący w latach trzydziestych XIX wieku, „przedstawił templariuszy jako tych, którzy przynieśli masonerię do Szkocji, i kazał im odegrać kluczową rolę w bitwie”, a to „wydaje się podstawą późniejszych opowieści o udziale templariuszy pod Bannockburn”. Wymysł dziewiętnastowieczny, a nie zapis.
- Kaplica Rosslyn. Odpowiedział na to Robert Cooper, kustosz własnej biblioteki i muzeum Wielkiej Loży Szkocji, w książce The Rosslyn Hoax? Rozbiórka tej legendy pochodzi z wnętrza instytucji, z którą jest ona związana.
Co o sobie mówią masońskie organizacje templariańskie
Wprost i publicznie: „Nie ma znanych dowodów historycznych łączących średniowiecznych templariuszy z masońskim templaryzmem, a masońskie organizacje templariuszy nie twierdzą, że mają jakikolwiek taki bezpośredni związek z pierwotną średniowieczną organizacją templariuszy.” I przypisane samemu zakonowi: „nie ma dowodu na bezpośredni związek między dawnym zakonem a współczesnym zakonem znanym dziś jako Rycerze Templariusze.” Tam, gdzie stopnie Rytu Szkockiego odnoszą się do masońskiego związku z templariuszami, „zwykle odrzuca się go jako ceremonialny, a nie fakt historyczny”.
Same masońskie organizacje templariańskie są późne. Irlandzka loża, która zaczęła udzielać dyspens, pochodzi z lat siedemdziesiątych XVIII wieku, a pierwszy angielski Wielki Konklaw z lat dziewięćdziesiątych, czyli jest późniejsza niż Ramsay, a nawet późniejsza niż zebranie, które wyrzekło się twierdzenia o pochodzeniu.

A teraz konkretnie Tomar, bo po to tu jesteś
Żadne źródło o jakimkolwiek znaczeniu nie łączy Convento de Cristo ani Zakonu Chrystusa z masonerią. Nie UNESCO. Nie operator. Nie portugalski organ ochrony dziedzictwa. Nie gmina. Nie encyklopedia kultury. Nie artykuły w Wikipedii o klasztorze w obu wersjach językowych.
A arytmetyka to kończy. Charolę zaczęto budować w 1160 roku, pięćset pięćdziesiąt siedem lat przed pierwszą Wielką Lożą. Manuelińska świątynia i jej okno zostały ukończone ponad dwa stulecia przed nią. Każde masońskie odczytanie rzeźb w tym budynku to osiemnastowieczny system symboli rzutowany wstecz na chrześcijańską i morską ikonografię z XII i XVI wieku (czym naprawdę są tutejsze krzyże).
Prawdziwa historia templariuszy jest tu i tak lepsza
To nie nagroda pocieszenia. To, co wydarzyło się w Tomar, jest udokumentowane i jest historią, którą legenda zastępuje: papież, który rozwiązał zakon, nie skazawszy go, bulla, która wyłączyła Portugalię z konfiskaty z nazwy, król, który odmówił prześladowania kogokolwiek, i nowy zakon, który siedem lat później przejął te same zamki i nadal toczy spór o to, czy był tym samym zakonem (spór, obie strony). Możesz przez to przejść pieszo. Nie potrzebujesz tajemnicy.
Cały dzień, w TomarTomar i templariusze, Klasztor Chrystusa: opowieść historyczna
Przewodnik specjalizujący się w templariuszachLizbona: wycieczka śladami templariuszy - Almourol, Tomar i Klasztor Chrystusa
Klasztor i synagogaSpacerem po Tomar: sekrety templariuszy i Klasztor Chrystusa w cenie
Dalej: rozwiązanie zakonu w dokumentach papieskich, co stało się w Portugalii zamiast tego i ludzie, którzy zbudowali ten zamek.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wolnomularze wywodzą się od templariuszy?
Nie ma udokumentowanego pochodzenia. Udokumentowane początki masonerii są osiemnastowieczne i brytyjskie, wywodzą się z lóż kamieniarzy, a Szkocja jest pierwsza w zapisach pisanych. Same masońskie organizacje templariańskie stwierdzają, że żadne dowody historyczne nie łączą ich ze średniowiecznym zakonem.
Co wolnomularze mają wspólnego z templariuszami?
Opowieść o możliwym do wskazania pochodzeniu. Ryt Ścisłej Obserwancji von Hunda, z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XVIII wieku, głosił mit, że masonerię zapoczątkowali templariańscy uchodźcy. Wolnomularze zebrani w Wilhelmsbad wyrzekli się swojego templariańskiego pochodzenia w 1782 roku, choć nie jednomyślnie.
Czy Ramsay powiedział, że wolnomularze pochodzą od templariuszy?
Nie. Oracja Ramsaya z 1736/37 mówi o „naszych przodkach, krzyżowcach”, a jedynym zakonem, który wymienia, są Rycerze św. Jana, czyli joannici. Własna relacja Rytu Szkockiego mówi, że krzyżowcy Ramsaya „przeobrazili się” później w templariuszy.
Ile czasu minęło między templariuszami a pierwszą Wielką Lożą?
Templariuszy rozwiązano bullą Vox in excelso w 1312 roku, a pierwszą Wielką Lożę założono 24 czerwca 1717. To czterysta pięć lat, bez żadnego ciągłego łańcucha dokumentów po drodze.
Czy Convento de Cristo ma związek z masonerią?
Żadne źródło o jakimkolwiek znaczeniu ich nie łączy, w tym UNESCO, operator, portugalski organ ochrony dziedzictwa, gmina, encyklopedia kultury i obie Wikipedie. Charolę zaczęto budować pięćset pięćdziesiąt siedem lat, zanim powstała pierwsza Wielka Loża.
Czy masońscy templariusze to ci sami co średniowieczni templariusze?
Nie, i same organizacje masońskie to mówią: nie ma dowodu na bezpośredni związek między dawnym zakonem a współczesnym zakonem o tej nazwie. Tam, gdzie stopnie masońskie odnoszą się do tego związku, traktuje się go jako ceremonialny, a nie historyczny.