PL
Strona główna › Zakon Chrystusa

Czy templariusze przetrwali w Portugalii? Zakon Chrystusa, 1319, i dwa udokumentowane fakty, które przeczą tej opowieści

Krótka odpowiedź: Zakon Chrystusa został stworzony przez króla Dionizego (Dinis) i uznany przez papieża Jana XXII w bulli Ad ea ex quibus z 14 marca 1319. Odziedziczył zamki i dobra portugalskich templariuszy, które papież wyraźnie wyłączył z ogólnego przekazania joannitom w Ad providam (1312), a wielu dawnych templariuszy do niego wstąpiło. Czy to czyni go kontynuacją templariuszy, czy nowym zakonem, jest naprawdę sporne, a obie strony przedstawiamy poniżej.
Założony przezKról Dionizy (Dinis)
Uznany przezPapież Jan XXII
BullaAd ea ex quibus
Data14 marca 1319
Pierwszy mistrzGil Martins, mistrz zakonu Avis
Pierwsza siedzibaCastro Marim, nie Tomar

Dlaczego Portugalia była inna i dlaczego naprawdę tak było

W reszcie Europy templariuszy aresztowano, sądzono i pozbawiano majątku. W Portugalii nie. Inaczej niż gdzie indziej, zakon tutaj „nie doznał prześladowań w czasie swojego rozwiązania… Wielu rycerzy wstąpiło do nowego zakonu, bez żadnych aresztowań dokonanych ani odnotowanych”. Król Dionizy (Dinis) wahał się wobec papieskiego nakazu konfiskaty i sprzeciwiał się przekazaniu majątku joannitom, powołując się na względy strategiczne dotyczące swoich fortyfikacji granicznych, co znaczy, że nie chciał, by zamki na jego granicy należały do kogoś innego.

A droga prawna była otwarta, na piśmie. Ad providam, bulla, która przekazała majątek templariuszy joannitom, wyłącza z imienia majątek „w królestwach i ziemiach… znamienitych królów Kastylii, Aragonii, Portugalii i Majorki” (likwidacja zakonu w dokumentach). Nic nie trzeba było przemycać. Wyjątek jest papieski, publiczny i łaciński.

Nowy zakon, siedem lat później

Dionizy ustanowił nowy zakon pod nazwą Christi Militia. Rok, w którym to zrobił, różne źródła podają różnie; punktem stałym, co do którego wszyscy się zgadzają, jest uznanie papieskie, które nadeszło od Jana XXII w Ad ea ex quibus 14 marca 1319, siedem lat po likwidacji i za innego papieża niż ten, który rozwiązał templariuszy.

Nowemu zakonowi nadano regułę rycerzy z Calatravy i postawiono go pod władzą opata cystersów. Kolejna bulla z 1323 zezwoliła na przekazanie mu portugalskich dóbr templariuszy, a Dionizy nadał zakonowi wszystkie zamki, posiadłości i dobra, które były templariuszy. Przekazanie było, jak ujęło to jedno ze źródeł, „bezszwowe”.

Argument za ciągłością

Najmocniejsze encyklopedyczne sformułowanie pochodzi z Catholic Encyclopedia z początku XX wieku i warto je zacytować dokładnie: fundację Dom Diniza „można słusznie uznać… zarówno pod względem składu osobowego, jak i położenia terytorialnego za kontynuację w Portugalii Zakonu Świątyni”. Te same zamki. Wielu tych samych ludzi. Brak przerwy w posiadaniu, bo papież sam napisał wyjątek.

I dwa udokumentowane fakty, które temu przeczą

Oba należą do głównej opowieści, a nie do przypisu.

Żaden z tych faktów sam niczego nie rozstrzyga. Zakon może być nowy pod względem struktury dowodzenia, a ciągły pod względem członków i dóbr. Ale oba są udokumentowane i oba nie pasują do najprostszej wersji opowieści (dlaczego spór jest powodem, żeby przyjechać).

Stanowisko naukowe, zacytowane, a nie streszczone

„Nie jest jasne, ilu templariuszy kontynuowało w nowym zakonie; niektórzy historycy twierdzą, że Zakon Chrystusa był w istocie templariuszami pod nową nazwą, inni widzą w nim w większości oryginalną formację.”

To żywy spór między ludźmi, którzy zawodowo czytają archiwa, a w zapisach jest to: wyjątek papieski, nadanie królewskie, nowy zakon ze starymi zamkami starego zakonu, pierwszy mistrz skądinąd i pierwsza siedziba w złej prowincji. Potem możesz stanąć w Charoli i zdecydować (pomieszczenie, o które chodzi).

Kiedy zakon przeniósł się do Tomar?

Nikt się nie zgadza. W obiegu są lata 1356, 1357 i 1366, a wpis UNESCO podaje dwie różne daty w jednym dokumencie: jedną w Krótkim podsumowaniu, drugą w ostatnim akapicie. Najlepiej więc powiedzieć, że zakon przeniósł swoją siedzibę do Tomar w połowie XIV wieku.

Terakotowe dachy małego portugalskiego miasteczka nad rzeką
Miasto pod wzgórzem i rzeka, która przez nie płynie.

Czym stał się zakon

Bardzo się wzbogacił i wypłynął na morze. Henryk Żeglarz został zarządcą zakonu w 1417, niespełna sto lat po uznaniu papieskim, a Britannica wyraża się wprost o tym, co to znaczyło: „Zasoby zakonu wykorzystano, by zgromadzić wykwalifikowanych geografów i nawigatorów oraz wyposażyć szereg wypraw.” Inne źródło nazywa zakon „ważnym źródłem funduszy na jego ambitne plany”. Z około siedemdziesięciu komandorii urósł do czterystu pięćdziesięciu czterech do lat 20. XVI wieku, w tym nowych na podbitych terytoriach afrykańskich za króla Manuela.

Dwa zastrzeżenia.

Wskazówka

To samo dotyczy „Szkoły z Sagres”. Współcześni historycy uważają szkołę nawigacji, którą Henryk rzekomo założył w Sagres, za nieporozumienie: nie było ośrodka nauki o nawigacji ani zorganizowanego centrum nawigacyjnego, a mit powstał w XVIII wieku. Zatrudniał kartografów. Nie prowadził akademii.

Czy templariusze nadal istnieją?

Nie jako średniowieczny zakon. Vox in excelso zabroniła komukolwiek „wstępować do zakonu, przyjmować lub nosić jego habit albo ośmielać się zachowywać jak templariusz”, i na tym instytucja się kończy. To, co istnieje w Portugalii potem, to Zakon Chrystusa, posiadający te same zamki, a spór o to, ile Świątyni z nim przyszło, jest tym powyżej. Organizacje nazywające się dziś templariuszami to osobna kwestia, a jej masoński wątek ma własną stronę (odpowiedź, ze źródłami).

Samantha, recenzując prywatny spacer tutaj, opisuje, co dobry przewodnik naprawdę z tym wszystkim robi: pisze, że „wiele się dowiedziała o Zakonie Chrystusa, królach i głównych postaciach, a także o tym, jak żyli wtedy mnisi”. Ta oferta ma 4,7 przy 12 ocenach. Budynek przedstawia ten argument lepiej niż jakakolwiek strona, ale ktoś musi wskazać łączenia (ile to zajmuje).

Sprawdź terminy zwiedzania z przewodnikiem
Bezpłatne anulowanie do 24 godzin przed wyjazdem w większości wycieczek: zarezerwuj teraz, zdecyduj później.

Dalej: likwidacja zakonu w dokumentach papieskich, krzyż używany przez zakon i twierdzenie o masonerii, zbadane.

Najczęściej zadawane pytania

Co stało się z templariuszami w Portugalii?

Nie byli prześladowani. Nie odnotowano żadnych aresztowań, król Dionizy (Dinis) sprzeciwił się przekazaniu ich zamków joannitom, a papież wyraźnie wyłączył majątek portugalskich templariuszy z tego przekazania. Nowy zakon, Zakon Chrystusa, został uznany przez Jana XXII 14 marca 1319 i przejął dobra.

Czy Zakon Chrystusa to po prostu przemianowani templariusze?

To właśnie sporne pytanie. Historycy się różnią: jedni uważają, że Zakon Chrystusa był w istocie templariuszami pod nową nazwą, inni, że była to w większości oryginalna formacja. Dwa udokumentowane fakty przeczą prostej wersji: pierwszy mistrz był urzędującym mistrzem zakonu Avis, a pierwszą siedzibą było Castro Marim.

Czy templariusze istnieją dziś?

Nie jako średniowieczny zakon. Vox in excelso zabroniła komukolwiek do niego wstępować, nosić jego habit czy zachowywać się jak templariusz. W Portugalii Zakon Chrystusa przejął te same zamki od 1319, a to, ile Świątyni trwało w jego wnętrzu, jest żywym sporem naukowym, a nie ustalonym faktem.

Kto założył Zakon Chrystusa?

Stworzył go król Portugalii Dionizy (Dinis), a papież Jan XXII uznał go w bulli Ad ea ex quibus 14 marca 1319. Pierwszym mistrzem był Gil Martins, który był wtedy mistrzem zakonu Avis, a pierwszą siedzibą było Castro Marim w Algarve, a nie Tomar. Kolejna bulla w 1323 przekazała dobra.

Czy skarb templariuszy sfinansował portugalskie odkrycia?

Żaden udokumentowany skarb. Udokumentowane jest to, że dochody Zakonu Chrystusa pomogły wyposażyć wyprawy Henryka Żeglarza i że pochodziły z dóbr przekazanych bullą papieską i nadaniem królewskim. Wyjątek papieski sprawił, że od początku nie było czego ukrywać.

Czy Henryk Żeglarz był wielkim mistrzem Zakonu Chrystusa?

Kierował nim od 1417, ale technicznie poprawny tytuł to zarządca i administrator, a jest na to udokumentowany powód: posiadał tyle ziemi królestwa, że nie mógł złożyć ślubu ubóstwa. Źródła nie zgadzają się co do roku, a jedno przypisuje mu pięć lat urzędowania po jego śmierci.